Mardin Artuklu'da bin yıllık tıp eseri Türkçeye çevrildi

Mardin Artuklu Üniversitesi bünyesinde yürütülen çalışma kapsamında, 10. yüzyılda Tunus'un Kayrevan kentinde yaşamış İslam alimi İbnü'l Cezzar'ın tıp eseri Türkçe literatüre kazandırıldı. Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Hasan Basri Savaş ve Fakülte Sekreteri Abdulselam Yılmaz, 'yoksulların hekimi' lakabıyla anılan İbnü'l Cezzar'ın 'Tıbbü'l-Fukara ve'l-Mesakin' adlı eserini çevirdi. Yaklaşık iki yıl süren bu çalışma sonucunda ortaya çıkan 71 bölümlük kitap, 'Bin Yıllık Tedavi Yöntemleri' başlığıyla yayımlandı.

Haberler.com'da yayınlanan habere göre, eserin çeviri süreci ve içeriğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Doç. Dr. Savaş, İbnü'l Cezzar'ın tıp ve eczacılık alanındaki çalışmalarının Endülüs medeniyeti üzerinde derin etkiler bıraktığını belirtti. Savaş, İbn Sina ve Zehravi gibi sonraki dönem hekimlerine de kaynaklık eden alimin bugüne kadar 50'ye yakın eser kaleme aldığını ancak bu önemli tıp kitabının bin yıl boyunca Türkçeye çevrilmemiş olmasının büyük bir eksiklik olduğunu vurguladı. Çeviri çalışmasının, klasik ve eski dönem Arapçası kullanılması nedeniyle zorlu bir süreç gerektirdiğini aktaran Savaş, bu tür eserlerin bilim dünyası için önemine dikkat çekti.

Kitabın içeriğinde baş, kulak, burun, boğaz, göz, nöroloji, dahiliye, cerrahi ve cilt hastalıkları ile zehirlenmelerin tedavisi üzerine detaylı bilgiler yer alıyor. Eserin son bölümünde ise İspanyolca, Arapça ve Türkçe karşılıkları içeren kapsamlı bir bilimsel sözlük bulunuyor. Doç. Dr. Savaş, eserdeki bitkisel tedavi yöntemlerinin günümüzdeki fitoterapi uygulamalarıyla örtüştüğünü, meyan kökü, anason ve hatmi kökü gibi bitkilerin modern tıpta da kullanıldığını ifade etti. İbnü'l Cezzar'ın reçete mantığı ve eczane düzeniyle modern eczacılığın öncülerinden sayılabileceğini dile getiren Savaş, eserin geleneksel tıp ile modern fitoterapi arasında tarihsel bir köprü niteliği taşıdığını kaydetti.

Çeviri ekibinde yer alan Abdulselam Yılmaz ise eserin yaklaşık 1000 yıl önce yazılmış olması nedeniyle tıbbi terimler üzerinde yoğun araştırmalar yaptıklarını anlattı. Yılmaz, İbnü'l Cezzar'ın yoksul hastalardan ücret almadığını ve onları basit bitkilerle tedaviye yönlendirdiğini hatırlatarak, çevirinin basım süreciyle birlikte iki yıl sürdüğünü sözlerine ekledi. Eserin, o dönemde kolay temin edilebilen malzemelerle uygulanan tedavi yöntemlerini sistematik bir şekilde sunduğu belirtildi.

TürkAta Haber Ajansı